2026 оны наймдугаар сарын 31-нээс есдүгээр сарын 1-нд Бишкект болсон ШХАБ-ын дээд түвшний уулзалтаар Монголтой холбоотой хамгийн чухал асуудлууд нь төмөр зам, эрчим хүч, шатахууны нийлүүлэлт, байгалийн хийн хоолой болон гурван улсын эдийн засгийн коридор байлаа. Талууд зарим асуудлаар хамтран ажиллахаар тохирсон, заримыг нь судалж, урагшлуулахаар ярилцсан болохоос бүгд санхүүжилт, хугацаа, гүйцэтгэгч нь баталгаажсан гэрээ биш байна.

ШХАБ-ын түвшинд гарсан шийдвэр

ШХАБ-ын гишүүн орнууд Бишкек хотноо нийт 28 баримт бичиг баталжээ. Үүнд:

• Бишкекний тунхаглал;
• ШХАБ-ын дүрмийн нэмэлт, өөрчлөлт;
• гамшигт өртсөн орнуудад туслах тухай мэдэгдэл;
• аюулгүй байдлын сорилт, заналхийлэлтэй тэмцэх нэгдсэн төв;
• хар тамхитай тэмцэх төвийн зохицуулалт;
• ШХАБ–ХАБГБ–ТУХН-ийн хамтын ажиллагааны замын зураг зэрэг багтав.

Монгол Улс уулзалтад ажиглагчаар оролцсон боловч ШХАБ-ын өмнө нь тусдаа байсан “ажиглагч”, “яриа хэлэлцээний түнш” гэсэн ангиллыг нэгтгэсний дагуу цаашид “ШХАБ-ын түнш улс” гэсэн статустай оролцохоор болж байна. Энэ нь Монгол Улс ШХАБ-ын бүрэн эрхт гишүүн болсон гэсэн үг биш.    ШХАБ-ын Нарийн бичгийн дарга нарын газар

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх В.Путины уулзалтаар ярьсан асуудлууд

ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путинтэй хийсэн уулзалтаар дараах есөн чиглэлийг онцолжээ.

1. Бага, дунд оврын атомын цахилгаан станц

“Росатом”-тай хамтран Монголд бага болон дунд оврын атомын цахилгаан станц байгуулах боломжийг судалж, хамтран ажиллахаар ярилцсан.

2. УБТЗ-ын хүчин чадал

“Улаанбаатар төмөр зам”-ын техник, технологийг шинэчилж, ачаа тээврийн жилийн хүчин чадлыг ойрын таван жилд 30 сая тонноос 50 сая тонн болгох зорилт тавьсан.

3. Төмөр замын төв коридор

Орос–Монгол–Хятадыг холбосон төв коридорын төмөр замыг шинэчилж, транзит тээврийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэхээр ярилцсан.

4. Шатахууны тогтвортой нийлүүлэлт

Олон улсын болон Оросын дотоодын зах зээлд нийлүүлэлт доголдож байгаа ч Монголын шатахууны хэрэгцээг тогтвортой хангахад анхаарна гэдгээ Оросын тал илэрхийлсэн. Үүнийг урт хугацааны үнэ, хэмжээ баталгаажсан шинэ гэрээ гэхээс илүү улс төрийн түвшний нийлүүлэлтийн баталгаа гэж ойлгох нь зөв.

5. Төмөр замын баруун, зүүн коридор

Гурван улсыг холбох шинэ баруун болон зүүн чиглэлийн төмөр замын коридор байгуулах боломжийг судлахаар болсон.

6. ДЦС-3-ын өргөтгөл

Дулааны III цахилгаан станцыг өргөтгөн шинэчилж, үйлдвэрлэлийн хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх төслийг үргэлжлүүлэхээр ярилцсан.

7. Эгийн голын УЦС

Эгийн голын усан цахилгаан станцтай холбоотой байгаль орчны асуудлыг судалж буй Монгол, Оросын эрдэмтдийн хамтарсан ажлын хэсгийг эрчимжүүлэхээр тохирсон. Энэ нь Оросын тал төслийг бүрэн зөвшөөрсөн гэсэн үг одоогоор биш.

8. Байгалийн хийн хоолой

Оросын хийг Монголын нутгаар дамжуулан Хятадад хүргэх хийн хоолойн төслийн хамтын ажиллагааг урагшлуулахаар ярилцсан. Гэхдээ хөрөнгө оруулалтын эцсийн шийдвэр, үнэ, барилгын хугацаа ил тод болоогүй хэвээр байна.

9. Монгол–Оросын бүс нутгийн форум

Хоёр улсын бүс нутгийн чуулганыг есдүгээр сарын 14–15-нд Улаанбаатарт зохион байгуулж, Оросоос 400 гаруй төлөөлөгч оролцуулахаар мэдээлсэн. Есөн чиглэлийн дэлгэрэнгүй, уулзалтын мэдээлэл

Путин мөн Евразийн эдийн засгийн холбоо–Монголын худалдааны түр хэлэлцээр 2026 оны долоодугаар сард хэрэгжиж эхэлснийг онцолжээ. Түүний мэдээлснээр хоёр улсын худалдаа 2025 онд 4.5%, 2026 оны эхний хагаст 18%-иас илүү өссөн байна. Кремлийн мэдээлэл

Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх Ши Жиньпиний уулзалтаар

Хятадын дарга Ши Жиньпинтэй хийсэн уулзалтаар:

• Монгол–Орос–Хятадын Төмөр замын төв коридорыг шинэчилж, хүчин чадлыг нэмэгдүүлэх;
• хил дамнасан төмөр замын холболтуудыг эрчимжүүлэх;
• гурван улсын эдийн засгийн коридорын төслүүдийг урагшлуулах;
• Оросын хийг Монголын нутгаар Хятадад дамжуулах төслийн асуудал;
• худалдаа, уул уурхайн бүтээгдэхүүний экспорт;
• сэргээгдэх эрчим хүч, байгаль орчны хамтын ажиллагааг өргөжүүлэх талаар ярилцжээ. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар

Гэхдээ энэ уулзалтаас санхүүжилтийн хэмжээ, хэрэгжүүлэх хугацаатай шинэ томоохон гэрээ байгуулсан тухай одоогоор тодорхой мэдээлэл алга. Гол үр дүн нь том төслүүдийг улс төрийн түвшинд дахин дэмжиж, үргэлжлүүлэх ойлголцол болсон байна.

Путин–Ши Жиньпиний хоорондын гол яриа 

Орос, Хятадын удирдагчдын тусдаа уулзалтаар хоёр улсын стратегийн харилцааг бэхжүүлэх, олон туйлт дэлхийн тогтолцоо, дэлхийн засаглалын шинэчлэл болон олон улсын, бүс нутгийн асуудлуудыг хэлэлцсэн гэж мэдээлсэн. Харин тэдний уулзалтын албан мэдээнд Монголын төмөр зам, хийн хоолой зэрэг төслийн талаар тусгай шинэ хэлэлцээр байгуулсан тухай дурдаагүй. Reuters

Энэ удаагийн уулзалтаар Монголд шууд хэрэгжиж эхлэх шинэ, санхүүжилт нь шийдэгдсэн мега төсөл зарлаагүй. Харин:

• УБТЗ-ын хүчин чадлыг 50 сая тоннд хүргэх;
• шатахууны нийлүүлэлтийг тогтвортой байлгах;
• ДЦС-3, Эгийн голын УЦС;
• атомын жижиг, дунд станц;
• хийн хоолой;
• төмөр замын төв, баруун, зүүн коридор

гэсэн стратегийн төслүүдийг улс төрийн түвшинд дахин баталгаажуулсан нь гол үр дүн байжээ.