Дэлхийн хойд хагасыг Сибирээс Газар дундын далай хүртэл дамнасан нарны бүрэн хиртэлт Их Британийн цагаар өнөөдөр буюу 12-нд болно. Энэхүү ховор сансрын үзэгдэл нь олон тивийн сая сая ажиглагчдын анхаарлыг татаж байна. 

Нарны бүрэн хиртэлтийн үед Сар Нарыг бүхэлд нь хаадаг нарийхан бүс нутаг (тоталити)-ийн зам нь Оросын хойд Сибирээс эхэлж, Хойд туйлыг даван, Гренландын зүүн ба Исландын баруун хэсгээр дайрч, улмаар Испанийн хойд хэсэг болон Португалын жижиг хэсгээр өнгөрч дуусах аж.

Нарны бүрэн хиртэлт нь маш нарийхан бүсэд ажиглагддаг ч Хойд Америк, Африкийн зарим хэсэг болон Европын бараг бүх нутаг дэвсгэрийг хамарсан хавьгүй том бүсэд нарны хагас хиртэлт ажиглагдах юм. Тус хиртэлт нь Газар дундын далай дээгүүр Нар горизонт руу шингэх агшинд "нар жаргах үеийн хиртэлт" (sunset eclipse) байдлаар харагдах тул нэн онцгой үзэгдэл болно. НАСА болон Европын Сансрын Агентлаг (ESA) зэрэг шинжлэх ухааны байгууллагууд олон нийтэд зориулан аюулгүй байдлын зааварчилгаа болон нарийвчилсан зургийг хэдийнэ гаргаж эхэлжээ.

2026 оны нарны хиртэлтийн огноо ба цаг хугацаа

Хиртэлт 2026 оны 8 дугаар сарын 12-ны Лхагва гарагт болно. "National Eclipse" багийн мэдээлж байгаагаар энэ удаагийн хиртэлт нь "цаг хугацаагаар аялагч" мэт байдгаараа сонирхолтой. Учир нь хиртэлтийн сүүдрийн замаар дэлхийн зүүн хагаст эхэлж, Хойд туйлыг даван баруун хагас руу шилжих үед орон нутгийн цаг хугацаа 8 цагаар ухрах юм. Мөн аялахаар төлөвлөж буй хүмүүсийн хувьд энэ огноо нь Европын зуны дунд сартай давхцаж байгаа тул цаг агаар дулаахан, тохиромжтой байна.

Хиртэлтийн цаг хугацаа нь тухайн ажиглагчийн байршлаас хамаарна. НАСА-гийн мэдээллээр Сибирийн Таймырын хойгт нар мандахтай залгаан хиртэлт эхэлнэ.  Монголын цагаар 8 дугаар сарын 13-ны шөнийн 01:48 цагт тохионо.

Нарны хиртэлт гэж яг юу вэ

Нарны хиртэлт нь Сар Шууд Дэлхий болон Нарны хооронд орж, Нарны гэрлийг түр хугацаанд хаах үед тохиож буй байгалийн үзэгдэл юм. Европын Сансрын Агентлагийн (ESA) тайлбарлаж байгаагаар бүрэн хиртэлтийн үеэр Сар Нарны тод гадаргууг бүхэлд нь бүрхэж, өдрийн цагаар түр харанхуй болдог. Энэ агшинд ердийн үед энгийн нүдээр харагддаггүй Нарны гадна агаар мандал болон очтон гэрэлтэх корона (титэм) ил харагддаг байна.

НАСА-гийн тайлбарласнаар Сарны сүүдэр нь "умбра" (төв сүүдэр) болон "пенумбра" (хагас сүүдэр) гэсэн хоёр хэсэгт хуваагддаг. Умбра нь Нар бүрэн хаагдаж, тухайн бүсэд байгаа хүмүүс "бүрэн хиртэлт"-ийг үзэх боломжтой маш нарийхан бүс юм.

Пенумбра нь хавьгүй өргөн бүс бөгөөд Нар зөвхөн хэсэгчлэн хаагдаж, хагас хиртэлт ажиглагдана. Энэ бүсэд байгаа хүмүүст Нар хагас сар шиг хэлбэртэй харагдана.

2026 оны нарны хиртэлтийг үзэх хамгийн боломжтой байршлууд

Нарны бүрэн хиртэлтийн зам нь нарийхан ч хэд хэдэн дэд бүтэц сайтай бүс нутгийг дайран өнгөрнө. National Eclipse болон НАСА-аас дараах байршлуудыг хамгийн тохиромжтой гэж онцолж байна:

• Гренланд: Хиртэлтийн сүүдэр зүүн талын хүний мөргүй цэвдэг газар болон Скорсби Саунд фьорд дээгүүр өнгөрнө.
• Исланд: Баруун эрэг орчмоор харагдах бөгөөд Вестфьордсын баруун үзүүр болон Снайфеллснес хойгт хамгийн урт хугацаанд ажиглагдана.
• Испани: Хойд болон төв хэсгийн томоохон бүс нутаг, тэр дундаа Овьедо, Бургос, Сарагоса зэрэг хотууд багтаж байна.
• Португал: Зүүн хойд хэсгийн маш жижиг 10 квадрат майл орчим нутагт нар түр хугацаанд бүрэн хиртэнэ.

Нарны бүрэн хиртэлт хамгийн урт хугацаанд үргэлжлэх хэсэг нь Исландын баруун эрэгт тохиох ба 2 минут 18.2 секунд үргэлжилнэ.

Энэхүү нарны хиртэлтийг үзэх өөр өөр аргууд

Уитман Коллежоос мэдээлж байгаагаар Exploris One аяллын усан онгоцоор Гренландын "Скорсби Саунд"-д очих 11 өдрийн Арктикийн аяллыг зохион байгуулж байгаа бөгөөд энэ нь цэлмэг тэнгэрт мөсөн уулсын цаанаас хиртэлтийг ажиглах боломж олгох юм. Харин хуурай газар дээрээс ажиглах хүмүүст Испанийн далайн эрэг эсвэл Исландын огторгуйн мэт галт уулын тогтоцтой газрууд хамгийн тохиромжтой.

Ажиглах байршлаас үл хамааран цэвэр цэлмэг тэнгэрийг сонгох нь чухал бөгөөд НАСА-аас "Үүлний ард нуугдсан урт хиртэлтээс илүү цэлмэг тэнгэрт богино хиртэлт үзэх нь дээр" гэж зөвлөж байна. Мөн Исландын аяллын хөтчүүд "Цаг агаар таалагдахгүй байвал 5 минут л хүлээчих, байдал хурдан өөрчлөгддөг" гэж зөвлөдөг.

Нарны хиртэлтийг ажиглах аюулгүй байдлын зааварчилгаа

Хиртэлт үзэхэд аюулгүй байдал хамгийн чухал. ESA болон National Eclipse-ээс дараах хатуу санамжийг өгч байна:

• Нар руу хэзээ ч шууд харж болохгүй: Нар хагас хиртсэн байсан ч энгийн нүдээр шууд харж болохгүй. Энэ нь харааг үүрд гэмтээх аюултай.
• Баталгаажсан хамгаалалт ашиглах: Зөвхөн тусгайлан баталгаажуулсан нарны хиртэлтийн шил эсвэл дурангийн филтер ашиглана. Энгийн нарны шил хамгаалж чадахгүй.
• Телескоп/Дурангийн аюулгүй байдал: Телескоп болон дуран ашиглаж байгаа бол заавал мэргэжлийн нарны филтер суурилуулсан байх ёстой.
• Бүрэн хиртэлтийн үеийн үл хамаарах зүйл: Зөвхөн Нар 100% хаагдсан бүрэн хиртэлтийн маш богино агшинд л шилгүй харж болно. Нар эргэн цухуйх агшинд хамгаалалтын шилээ эргүүлэн зүүх шаардлагатай.